آشپزخانه قورقود · خورش
طرز تهیه خورش فسنجان با مرغ
فسنجان خورشی مجلسی و قدیمی است که با گردوی بوداده و آسیابشده و رب انار پخته میشود. راز آن صبر است: گردو باید آرام و طولانی بپزد تا قهوهای تیره شود و روغنش به سطح بیاید، بعد مرغ سرخشده در آن جا بیفتد. طعم نهایی ترشوشیرین است و مقدار رب و شکر را با ذائقه خودتان تنظیم میکنید.
- برای۴ نفر
- آمادهسازی۲۰ دقیقه
- پخت۳ ساعت
- سختیمتوسط
انیمیشن قدمبهقدم پخت خورش فسنجان با مرغ
مواد لازم برای ۴ نفر
پیمانه = ۲۴۰ میلیلیتر · قاشق غذاخوری = ۱۵ میلیلیتر · قاشق چایخوری = ۵ میلیلیتر
مواد اصلی
- حدود ۲½ پیمانه۳۰۰ گرم مغز گردو تازه و بدون تلخی؛ بعداً آسیاب و تفت داده میشود
- ۴ تکه ران یا سینه با استخوان۱ kg مرغ بدون پوست؛ ران آبدارتر میماند
- ۱ عدد پیاز خیلی ریز خردشده یا رندهشده
- ۴ قاشق غذاخوری۷۰ گرم رب انار رب ترش و غلیظ ایرانی؛ بسته به ترشی رب تا ۶ قاشق قابل افزایش است
- حدود ۴ پیمانه۱ l آب سرد در سه نوبت اضافه میشود
- ۲ قاشق غذاخوری۳۰ میلیلیتر روغن (برای پیاز)
- ۲ قاشق غذاخوری۳۰ میلیلیتر روغن (برای مرغ)
ادویه و طعمدهنده
-
½ قاشق چایخوری۱٫۵ گرم
زردچوبه زردچوبه قورقود
-
½ قاشق چایخوری۱٫۲۵ گرم
فلفل سیاه فلفل سیاه (پودر) قورقود
-
½ قاشق چایخوری۱٫۳ گرم
دارچین اختیاری ولی رایج؛ عطر ملایم میدهد دارچین قورقود
- ۱ قاشق چایخوری۶ گرم نمک در پایان به اندازه ذائقه تنظیم شود
- ۱ قاشق غذاخوری۱۲ گرم شکر برای ملستر شدن تا ۲ قاشق؛ برای ترش، کمتر
- ۱ قاشق غذاخوری۱۵ میلیلیتر زعفران دمکرده اختیاری
تزیین
- ۳ قاشق غذاخوری۵۰ گرم دانه انار اختیاری، هنگام سرو
مراحل پخت
-
۱
آسیاب کردن گردو
۳۰۰ گرم مغز گردو را در غذاساز چند بار پالس بزنید تا مثل خردهنان ریز شود. زیاد آسیاب نکنید؛ همین که گردو کمی به هم چسبید کافی است، وگرنه کرهای و روغنی میشود. پیاز را هم خیلی ریز خرد کنید.
-
۲
تفت دادن گردو
گردوی آسیابشده را در تابه خشک و بدون روغن روی حرارت ملایم حدود ۵ دقیقه مدام هم بزنید تا کمی رنگ بگیرد و بوی گردوی برشته بلند شود. مراقب باشید نسوزد چون تلخ میشود.
-
۳
آماده کردن مرغ
تکههای مرغ را بشویید و خشک کنید، در کاسه بریزید و با ۱ قاشق چایخوری نمک و ½ قاشق چایخوری فلفل سیاه آسیابشده مزهدار کنید و کنار بگذارید.
-
۴
تفت دادن پیاز با زردچوبه
در قابلمه ۲ قاشق غذاخوری روغن بریزید و پیاز ریز خردشده را روی حرارت متوسط حدود ۸ دقیقه تفت دهید تا نرم و طلایی شود. ½ قاشق چایخوری زردچوبه را اضافه کنید و ۳۰ ثانیه هم بزنید.
-
۵
افزودن گردو به پیاز
گردوی تفتداده را به پیاز اضافه کنید و روی حرارت ملایم ۱ تا ۲ دقیقه هم بزنید تا با پیاز و روغن یکدست شود. گردو نباید تیره یا سوخته شود.
-
۶
افزودن آب در سه نوبت
حدود ۱ لیتر آب سرد را در سه نوبت اضافه کنید و هر بار خوب هم بزنید تا گردو گلوله نشود. حرارت را متوسط کنید تا مخلوط به جوش بیاید (حدود ۱۰ دقیقه).
-
۷
پخت طولانی گردو
وقتی جوش آمد، حرارت را کم کنید و در قابلمه را نیمهباز بگذارید. حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه آرام بپزد و هر ۲۰ دقیقه یک بار ته قابلمه را هم بزنید. در این مدت رنگ گردو تیرهتر و قطرههای روغن روی سطح ظاهر میشود.
-
۸
سرخ کردن مرغ
در ۳۰ دقیقه آخر پخت گردو، در تابه ۲ قاشق غذاخوری روغن را روی حرارت متوسط داغ کنید و تکههای مرغ را هر طرف ۴ تا ۵ دقیقه سرخ کنید تا طلایی شوند. لازم نیست کاملاً بپزند.
-
۹
افزودن رب انار، شکر و دارچین
۴ قاشق غذاخوری رب انار، ۱ قاشق غذاخوری شکر و ½ قاشق چایخوری دارچین را به گردو اضافه کنید و خوب هم بزنید. ۱۰ دقیقه بپزد، بعد بچشید؛ اگر ترشی کم بود ۱ تا ۲ قاشق دیگر رب و اگر زیادی ترش بود کمی شکر اضافه کنید.
-
۱۰
جا افتادن مرغ در خورش
مرغ سرخشده را داخل خورش بگذارید و با حرارت ملایم و در نیمهباز حدود ۱ ساعت بپزید تا مرغ کاملاً نرم شود. کم هم بزنید تا مرغ له نشود. خورش آماده، قهوهای تیره و غلیظ است و لایه نازکی روغن روی آن دیده میشود.
-
۱۱
زعفران و تنظیم غلظت
در ۱۵ دقیقه آخر، اگر دوست دارید ۱ قاشق غذاخوری زعفران دمکرده اضافه کنید. نمک را بچشید و تنظیم کنید. اگر خورش رقیق است، در را کامل بردارید تا غلیظ شود؛ سس باید پشت قاشق را بپوشاند.
-
۱۲
سرو
خورش را چند دقیقه از روی حرارت کنار بگذارید، بعد در ظرف بکشید و با دانه انار تزیین کنید. کنار چلو یا کته سرو کنید.
نکتههای مهم
- گردوی تازه و بدون تلخی بخرید؛ گردوی کهنه طعم کل خورش را تلخ میکند. یک تکه را قبل از پخت بچشید.
- رب انارها ترشی متفاوتی دارند؛ ابتدا ۴ قاشق بریزید و بعد از ۱۰ دقیقه پخت بچشید و تنظیم کنید.
- هرچه گردو طولانیتر و آرامتر بپزد، رنگ خورش تیرهتر و روغن آن بیشتر رو میآید؛ عجله با شعله زیاد فقط باعث تهگرفتن میشود.
- اگر خورش در حین پخت زیادی غلیظ شد، کمی آب جوش (نه سرد) اضافه کنید.
- سرو
- خورش را در ظرف گود بکشید، با دانه انار تزیین کنید و کنار چلو یا کته و تهدیگ سرو کنید.
- نگهداری
- در ظرف دربسته تا ۳ روز در یخچال میماند و طعمش روز دوم جاافتادهتر میشود. هنگام گرم کردن کمی آب اضافه کنید و با حرارت ملایم هم بزنید.
کنار این غذا
- چلو یا کته فسنجان خورش است و جای اصلیاش کنار برنج سفید دمکشیده است؛ تهدیگ هم همراه همیشگی آن است.
سالاد شیرازی خیار، گوجه و پیاز ریز با آبغوره یا آبلیمو و کمی نعناع خشک قورقود، طعم شیرینوترش خورش را تازه میکند. نعناع خشک قورقود- سبزی خوردن یک بشقاب سبزی خوردن تازه کنار سفره فسنجان مرسوم است.
پرسشهای متداول درباره خورش فسنجان با مرغ
برای فسنجان ۴ نفره چقدر گردو لازم است؟
حدود ۳۰۰ گرم مغز گردو (نزدیک ۲½ پیمانه) برای یک کیلو مرغ و ۴ نفر مقدار رایج است.
چطور فسنجان روغن بیندازد و تیره شود؟
گردو باید بعد از افزودن آب حدود یک و نیم تا دو ساعت با حرارت ملایم و در نیمهباز بپزد و گاهی هم زده شود؛ بهتدریج تیره میشود و روغن گردو به سطح میآید.
فسنجان را ترش درست کنم یا شیرین؟
به ذائقه بستگی دارد. با رب انار ترشتر و شکر کمتر، فسنجان ترش میشود و با شکر بیشتر ملس یا شیرین؛ هر بار کم اضافه کنید، ۱۰ دقیقه صبر کنید و بچشید.
چرا فسنجان تلخ میشود؟
معمولاً به خاطر گردوی کهنه یا سوختن گردو هنگام تفت دادن یا تهگرفتن خورش. گردوی تازه بخرید، با شعله ملایم تفت دهید و ته قابلمه را مرتب هم بزنید.
ادویههای قورقود این غذا
هر ادویه را که در خانه دارید بردارید؛ جمع قیمت همان لحظه بهروز میشود.
🎁 ۱۰٪ تخفیف بیشتر وقتی دو ادویه یا بیشترِ این غذا را با دکمهی پایین یکجا به سبد اضافه کنید.
-
زردچوبه در این غذا: زردچوبه۱۸۳٬۰۰۰ تومان
-
فلفل سیاه (پودر) در این غذا: فلفل سیاه۳۷۸٬۰۰۰ تومان
-
دارچین در این غذا: دارچین۱۲۰٬۰۰۰ تومان
-
نعناع خشک کنار غذا: سالاد شیرازی قوطی ۶۰ گرمی۱۶۰٬۰۰۰ تومان
این دستور چطور نوشته شد
مقدارها از مقایسه چند دستور معتبر برای یک خانواده چهارنفره انتخاب شدهاند و متن با زبان خود ما نوشته شده است. هرجا منابع اختلاف داشتند، مقدار رایجتر یا میانه را آوردیم.
اختلاف منابع و انتخاب ما
- مقدار گردو: از حدود ۱۰۰ گرم برای ۳ نفر (But First Chai) تا ۳۰۰ گرم برای ۴ نفر (چیشی) و حدود ۳۵۰ گرم برای ۸ نفر (Mediterranean Dish)؛ ۳۰۰ گرم برای ۴ نفر انتخاب شد که با سنت فسنجان غلیظ ایرانی همخوان است.
- مقدار رب انار: منابع انگلیسی ½ تا ¾ پیمانه pomegranate molasses (رقیقتر) و چیشی ۳ تا ۴ قاشق رب غلیظ ایرانی؛ ۴ قاشق با امکان افزایش تا ۶ قاشق انتخاب شد.
- زمان پخت: از ۴۰ دقیقه (Silk Road، با سس پورهشده) تا ۱ ساعت (But First Chai)، ۱ ساعت و ۴۵ دقیقه (Mediterranean Dish و Kosher World Kitchen) و ۳٫۵ تا ۴ ساعت (چیشی)؛ روش سنتی با حدود ۲٫۵ ساعت پخت گردو و مرغ انتخاب شد.
- دارچین: Mediterranean Dish ۱ قاشق چایخوری، Kosher World Kitchen ¼ قاشق، بقیه بدون دارچین؛ ½ قاشق اختیاری انتخاب شد. برخی منابع زیره یا جوز هندی هم دارند که در نسخه خانگی رایج ایرانی حذف شد.
- شکر: از ۱ قاشق چایخوری تا ۳ قاشق غذاخوری؛ ۱ قاشق غذاخوری با امکان تنظیم انتخاب شد.
- ترتیب: برخی منابع مرغ را از ابتدا با گردو میپزند؛ چیشی گردو را ابتدا تنها میپزد و مرغ سرخشده را بعد اضافه میکند که برای جلوگیری از له شدن مرغ انتخاب شد.
پک سفره مادربزرگ
پک شبنشینی و منقل
پک جهیزیه طلایی
پک پلوی مجلسی
پک جمعهشب پیتزا
پک سفره شمال
پک شربتخانه قدیمی
پک شیرینی عید
پک سفره سبز
پک آسیاب تازه
پک زمستان گرم
پک آش نذری
چاشنی قورمهسبزی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی خورشت قیمه قورقود ۷۰ گرمی
ادویه پلویی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی جوجهکباب قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی استیک قورقود ۷۰ گرمی
ادویه کوفته تبریزی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی مرغ قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی ماهی و میگو قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی پیتزا، لازانیا و ماکارونی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی سالاد قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی ماستوخیار قورقود ۷۰ گرمی
پودر پیاز ۱ کیلوگرم اعلا
پودر سیر ۱ کیلوگرم اعلا
نعناع خشک ۱ کیلوگرم ممتاز
پودر فلفل قرمز قورقود ۷۰ گرمی
پودر فلفل پاپریکا قورقود ۷۰ گرمی
فلفل پاپریکا گرانول قورقود ۵۰ گرمی
پودر زنجبیل قورقود ۵۰ گرمی
پودر سیر قورقود ۸۰ گرمی
پودر پیاز قورقود ۷۰ گرمی
ادویه کاری قورقود ۷۰ گرمی
سماق قرمز قورقود ۶۰ گرمی
سماق قهوهای قورقود ۸۰ گرمی
گلپر قورقود ۵۰ گرمی
زیره پلویی قورقود ۵۰ گرمی
دانه فلفل سیاه آسیابدار قورقود ۴۰ گرمی
دانه فلفل سیاه و سفید آسیابدار قورقود ۴۰ گرمی
آویشن قورقود ۴۰ گرمی
تخم گشنیز قورقود ۴۰ گرمی
تخم شربتی قورقود ۱۰۰ گرمی
خاکشیر قورقود ۱۰۰ گرمی
کنجد قورقود ۸۰ گرمی
سیاهدانه قورقود ۸۰ گرمی
پودر کاکائو قورقود ۵۰ گرمی
پودر وانیل خرسی ۵۰۰ گرمی (اورجینال)
جوش شیرین قورقود ۱۲۰ گرمی
بکینگ پودر قورقود ۱۴۰ گرمی
نشاسته قورقود ۱۰۰ گرمی
پودر نارگیل قورقود ۵۰ گرمی
جوهر لیمو قورقود ۹۰ و ۱۰۰ گرمی
پودر لیمو قورقود ۶۰ گرمی




