فلفل سیاه پودری یا آسیابدار؟ کدام را کجا استفاده کنیم
بهروزرسانی:
تندی فلفل پایدار است، اما عطرش بعد از آسیاب زود میپرد. کی فلفل پودری، کی آسیابدار، فرق فلفل سیاه و سفید و نگهداری درست آسیاب.
فلفل سیاه پودری برای وقتی مناسب است که فلفل داخل غذا پخته میشود و پخش یکنواخت آن مهم است، مثل خورش، کوفته، سوپ و مرینیت. فلفل آسیابدار برای لحظهی سرو است، وقتی عطر تازه و تند فلفل را میخواهید، مثل سالاد، استیک، تخممرغ و ماست. دلیلش این است که تندی فلفل نسبتاً پایدار است، ولی عطرش بعد از آسیاب شدن زود میپرد.
تندی و عطر فلفل از کجا میآید؟
فلفل سیاه دو ویژگی جدا دارد و دانستن این دو، همهی ماجرا را روشن میکند:
- تندی: از ترکیبی به نام پیپرین میآید. فلفل سیاه بین حدود ۴٫۶ تا ۹٫۷ درصد وزنش پیپرین دارد. پیپرین فرّار نیست؛ یعنی با آسیاب کردن به هوا نمیرود.
- عطر: از روغنهای فرّار، یعنی ترکیبهایی مثل لیمونن، بتاکاریوفیلن، سابینن و پینن، میآید. این ترکیبها فرّارند و بعد از آسیاب شدن، بهخصوص ترکیبهای سبکتری مثل لیمونن، زود شروع به تبخیر میکنند.
نتیجه: فلفلی که مدتی پیش آسیاب شده، هنوز تند است، اما آن عطر تازه، کمی مرکباتی و چوبی را کمتر دارد. به همین دلیل آشپزها آسیاب کردن دانهی فلفل درست پیش از مصرف را توصیه میکنند.
آسیاب کردن و گرما چه اثری دارند؟
آسیاب کردن در مقیاس صنعتی گرما تولید میکند. در یک پژوهش روی فلفل سیاه، دمای محصول در آسیاب معمولی تا حدود ۹۳ درجهی سانتیگراد بالا رفت و روغن فرّار پودر حاصل حدود ۰٫۹ میلیلیتر در ۱۰۰ گرم بود، در حالی که آسیاب در دمای بسیار پایین (آسیاب سرد یا کرایوژنیک) حدود ۱٫۷ میلیلیتر روغن فرّار را حفظ کرد؛ یعنی حدود نصف روغن فرّار در آسیاب معمولی از دست رفته بود. مرورهای علمی دربارهی آسیاب ادویه هم افت کیفیت ناشی از گرما را در آسیاب معمولی تا حدود ۴۰ درصد گزارش کردهاند.
پیپرین در برابر گرما هم کاملاً بیتغییر نیست. در پژوهشی دربارهی پخت، پیپرین در دماهای بالاتر سریعتر تجزیه شد، در حالی که عصارهی کلی فلفل (اولئورزین) در ۵۰ تا ۶۰ درجه پایدار ماند. همان پژوهش اشاره میکند که در مطالعات قبلی، بسته به شرایط پخت، ۱۳ تا ۶۲ درصد افت پیپرین گزارش شده است.
نور هم اثر دارد: در آزمایشی روی فلفل سیاه آسیابشده، تابش نور ساختار پیپرین را تغییر داد و این تغییر با شدت و مدت نور بیشتر شد. پس فلفل پودری را دور از نور نگه دارید.
فلفل سیاه و فلفل سفید چه فرقی دارند؟
هر دو از یک گیاهاند (Piper nigrum)، فقط فرآوریشان فرق دارد:
- فلفل سیاه: میوهی نارس را کوتاه در آب داغ میگذارند و خشک میکنند. پوستهی بیرونی چروکیده و سیاه میشود و بخش مهمی از ترکیبهای معطر در همین پوسته است.
- فلفل سفید: از میوهی رسیده تهیه میشود. میوه را حدود یک هفته در آب میخیسانند، پوسته و گوشت را جدا میکنند و فقط دانه را خشک میکنند.
چون پوستهی بیرونی حذف شده، فلفل سفید بعضی ترکیبهای معطر فلفل سیاه را ندارد. طعمش خاکیتر، کمی تخمیری و معمولاً ملایمتر از فلفل سیاه توصیف میشود. شدت این حالت تخمیری به مدت خیساندن بستگی دارد.
| فلفل سیاه | فلفل سفید | |
|---|---|---|
| تهیه | میوهی نارس با پوسته | دانهی میوهی رسیده، بدون پوسته |
| طعم | تند، عطری، چوبی | خاکی، کمی تخمیری، ملایمتر |
| کاربرد رایج | گوشت قرمز، استیک، کباب، مصرف روزمره | سسهای سفید و خامهای، سوپ، پورهی سیبزمینی، ماهی و غذاهای چینی |
فلفل سفید در غذاهای رنگروشن هم به کار میرود تا نقطههای سیاه در غذا دیده نشود. مخلوط سیاه و سفید ترکیبی از تندی و عطر فلفل سیاه با طعم ملایمتر و خاکی فلفل سفید است.
کدام را کجا استفاده کنیم؟
| موقعیت | پیشنهاد | چرا |
|---|---|---|
| خورش، آبگوشت، سوپ در حال پخت | پودری | در پخت طولانی عطر تازه بههرحال کم میشود؛ پودر یکنواخت پخش میشود. |
| کوفته، کتلت، همبرگر، مواد گوشتی | پودری | باید در کل مواد یکنواخت مخلوط شود. |
| مرینیت و مخلوط ادویه | پودری | اندازهگیری با قاشق راحتتر است. |
| سالاد، ماست، تخممرغ | آسیابدار | عطر تازه همان لحظه به غذا میرسد. |
| استیک، کباب و مرغ کبابی بعد از پخت | آسیابدار | ذرات درشتتر روی سطح دیده و حس میشوند. |
| پاستا، پیتزا و سوپ هنگام سرو | آسیابدار | عطر بالای بشقاب تازه میماند. |
مقدار مصرف هم بسته به ذائقه است؛ با کم شروع کنید. برای چاشنیهای آماده، پیشنهاد روی برچسب ملاک است.
مراقبت از فلفل آسیابدار
- بالای قابلمهی بخاردار آسیاب نکنید. تولیدکنندههای آسیاب توصیه میکنند آسیاب را از گرما و بخار دور نگه دارید، چون رطوبت به سازوکار آسیاب آسیب میزند و باعث گیر کردن ذرات میشود. فلفل را روی قاشق یا کف دست آسیاب کنید و بعد به غذا بریزید.
- آسیاب را خیس نکنید. بیرونش را با دستمال کمی مرطوب تمیز کنید و بعد خشک کنید. داخلش را با برس نرم و خشک پاک کنید.
- برای نمک از آسیاب فلفل استفاده نکنید، مگر اینکه سازوکارش سرامیکی یا نایلونی باشد؛ نمک به قطعات فولادی آسیب میزند و باعث خوردگی میشود.
- درِ آسیاب را بسته نگه دارید و آن را در کابینت، دور از اجاق و نور، بگذارید.
خطاهای رایج
- ریختن فلفل آسیابدار در ابتدای یک پخت چندساعته و انتظار عطر تازه.
- آسیاب کردن مستقیم بالای قابلمهی جوشان.
- تصور اینکه فلفل سفید تندتر است؛ معمولاً ملایمتر است.
- نگهداری فلفل پودری در ظرف شفاف زیر نور.
- باز گذاشتن درِ قوطی فلفل پودری؛ عطرش سریعتر میپرد.
در قورقود
فلفل سیاه پودری برای پختوپز روزمره است. دانهی فلفل سیاه آسیابدار برای لحظهی سرو و عطر تازه، و دانهی فلفل سیاه و سفید آسیابدار برای وقتی که طعمی ملایمتر و لایهلایهتر میخواهید، مثلاً روی سوپ، پوره یا ماهی. ترکیب و مشخصات هر محصول روی برچسب آن آمده است.
منابع
- Black pepper – Wikipedia
- Black pepper: What the SFC wants Flavorists to Know – Perfumer & Flavorist
- Cryogenic grinding of black pepper – Journal of Food Engineering
- Key issues and challenges in spice grinding – ScienceDirect
- The degradation kinetics of flavor in black pepper (Piper nigrum L.) – Journal of Food Engineering
- Kinetics of light-induced cis–trans isomerization of four piperines in ground black peppers – USDA ARS
- White Pepper vs. Black Pepper – Food Network
- 5 Types of Peppercorns You Should Know – America’s Test Kitchen
- How to Clean a Salt and Pepper Grinder – Cole & Mason
پرسشهای متداول
فلفل پودری تندیاش را از دست میدهد؟
تندی از پیپرین است که فرّار نیست و نسبتاً پایدار میماند، اما نور و گرما میتوانند آن را تغییر دهند. آنچه بعد از آسیاب زودتر از دست میرود، عطر فلفل است.
فلفل سفید تندتر است یا فلفل سیاه؟
فلفل سیاه معمولاً تندتر و عطریتر است. فلفل سفید طعمی خاکیتر و ملایمتر دارد.
میشود فلفل آسیابدار را بالای غذا در حال پخت آسیاب کرد؟
بهتر است نه؛ بخار به سازوکار آسیاب و دانههای داخلش رطوبت میرساند. روی قاشق یا کف دست آسیاب کنید و بعد به غذا بریزید.
برای کوفته و خورش کدام فلفل بهتر است؟
فلفل پودری، چون یکنواخت پخش میشود و در پخت طولانی عطر تازهی فلفل آسیابدار بههرحال کم میشود.
این مطلب برای آشنایی عمومی است و جای توصیه پزشک یا متخصص تغذیه را نمیگیرد.
پک سفره مادربزرگ
پک شبنشینی و منقل
پک جهیزیه طلایی
پک پلوی مجلسی
پک جمعهشب پیتزا
پک سفره شمال
پک شربتخانه قدیمی
پک شیرینی عید
پک سفره سبز
پک آسیاب تازه
پک زمستان گرم
پک آش نذری
چاشنی قورمهسبزی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی خورشت قیمه قورقود ۷۰ گرمی
ادویه پلویی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی جوجهکباب قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی استیک قورقود ۷۰ گرمی
ادویه کوفته تبریزی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی مرغ قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی ماهی و میگو قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی پیتزا، لازانیا و ماکارونی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی سالاد قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی ماستوخیار قورقود ۷۰ گرمی
پودر پیاز ۱ کیلوگرم اعلا
پودر سیر ۱ کیلوگرم اعلا
نعناع خشک ۱ کیلوگرم ممتاز
پودر زردچوبه قورقود ۷۵ و ۸۰ گرمی
پودر فلفل قرمز قورقود ۷۰ گرمی
پودر فلفل پاپریکا قورقود ۷۰ گرمی
فلفل پاپریکا گرانول قورقود ۵۰ گرمی
پودر فلفل سیاه قورقود ۷۰ گرمی
پودر زنجبیل قورقود ۵۰ گرمی
پودر دارچین قورقود ۵۰ گرمی
پودر سیر قورقود ۸۰ گرمی
پودر پیاز قورقود ۷۰ گرمی
ادویه کاری قورقود ۷۰ گرمی
سماق قرمز قورقود ۶۰ گرمی
سماق قهوهای قورقود ۸۰ گرمی
گلپر قورقود ۵۰ گرمی
زیره پلویی قورقود ۵۰ گرمی
دانه فلفل سیاه آسیابدار قورقود ۴۰ گرمی
دانه فلفل سیاه و سفید آسیابدار قورقود ۴۰ گرمی
آویشن قورقود ۴۰ گرمی
نعناع خشک قورقود ۶۰ گرمی
تخم گشنیز قورقود ۴۰ گرمی
تخم شربتی قورقود ۱۰۰ گرمی
خاکشیر قورقود ۱۰۰ گرمی
کنجد قورقود ۸۰ گرمی
سیاهدانه قورقود ۸۰ گرمی
پودر کاکائو قورقود ۵۰ گرمی
پودر وانیل خرسی ۵۰۰ گرمی (اورجینال)
جوش شیرین قورقود ۱۲۰ گرمی
بکینگ پودر قورقود ۱۴۰ گرمی
نشاسته قورقود ۱۰۰ گرمی
پودر نارگیل قورقود ۵۰ گرمی
جوهر لیمو قورقود ۹۰ و ۱۰۰ گرمی
پودر لیمو قورقود ۶۰ گرمی
