ادویه‌ها و خوراکی‌های شب یلدا؛ از آش تا شیرینی دارچینی

شب یلدا یا شب چله، بلندترین شب سال است که با آغاز زمستان هم‌زمان می‌شود. ویکی‌پدیا یلدا را یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی معرفی می‌کند که در آن خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند، حافظ می‌خوانند و انار، هندوانه و آجیل می‌خورند. ولی سفره یلدا فقط میوه نیست؛ در بسیاری از خانه‌ها شام گرم، دسر و نوشیدنی‌های معطر هم بخشی از این شب‌اند و ادویه‌ها در همه آن‌ها نقش دارند.

سفره یلدا در یک نگاه

غذاها و ادویه‌شان

شام یلدا؛ آش و غذاهای گرم

شام شب یلدا در هر خانه فرق دارد؛ بعضی‌ها پلو و خورش می‌پزند و بعضی‌ها آش. آش رشته، با سبزی فراوان، حبوبات و کشک، یکی از غذاهای محبوب شب‌های سرد است. ادویه پایه‌اش زردچوبه و فلفل است و نعناع داغ در پایان، عطرش را کامل می‌کند. در بعضی شهرها آش انار یا آش شله قلمکار هم پخته می‌شود. برای مقدار ادویه هر آش، ادویه آش را ببینید و دستور کامل را در طرز تهیه آش رشته بخوانید.

دسرهای یلدا

شله‌زرد و حلوا از دسرهای رایج مناسبت‌های ایرانی‌اند و در شب یلدا هم جای خودشان را دارند. شله‌زرد با زعفران، هل و گلاب پخته می‌شود و روی آن با دارچین و خلال پسته و بادام نقش می‌زنند. حلوا با آرد تفت‌خورده، شکر، زعفران و گلاب درست می‌شود و بعضی‌ها کمی هل یا دارچین هم اضافه می‌کنند. دستور شله‌زرد را در طرز تهیه شله‌زرد و ادویه حلوا را در ادویه حلوا آورده‌ایم.

اگر دسر امروزی‌تر می‌خواهید، کیک دارچینی یا رول دارچینی هم با حال‌وهوای زمستان جور است؛ دستورش را در رول دارچینی ببینید.

نوشیدنی‌های گرم شب یلدا

شب یلدا طولانی است و بعد از شام و میوه، یک نوشیدنی گرم معطر حال جمع را بهتر می‌کند. چای با یک تکه چوب دارچین یا چند دانه هل ساده‌ترین انتخاب است. دمنوش دارچین و زنجبیل برای کسانی که چای پررنگ نمی‌خورند، و هات‌چاکلت برای بچه‌ها گزینه‌های خوبی‌اند. دستورهای کامل را در دمنوش زنجبیل و دارچین و هات‌چاکلت خانگی بخوانید.

این نسبت برای طعم ملایم است و هر کس می‌تواند با سلیقه خودش کم و زیادش کند.

تزئین سفره با ادویه

• نقش دارچین روی شله‌زرد: با یک الگوی کاغذی ساده، طرح سرو یا انار را روی کاسه بکشید.
• انار دون‌شده با گلپر: در بعضی خانه‌ها انار دون‌شده را با کمی گلپر و نمک سرو می‌کنند؛ ترکیبی ترش و معطر.
• چوب دارچین در لیوان چای: هم عطر می‌دهد و هم ظاهر سفره را زیباتر می‌کند.
• کاسه کوچک ادویه کنار آجیل: برای کسانی که دوست دارند آجیل را با کمی نمک و لیمو بخورند.

آجیل شب چله و ادویه

آجیل شب چله معمولاً ترکیبی از پسته، بادام، فندق، تخمه، نخودچی و کشمش است. بعضی‌ها آجیل را خودشان در خانه بو می‌دهند و کمی نمک و آبلیمو یا جوهر لیمو به آن می‌زنند تا طعم ترش و شوری بگیرد. اگر تخمه یا بادام را در خانه بو می‌دهید، بعد از تفت دادن، کمی آبلیمو و نمک روی آن بپاشید و دوباره چند دقیقه روی حرارت کم بگذارید تا خشک شود. برای کسانی که طعم متفاوت دوست دارند، کمی پاپریکا یا فلفل قرمز هم روی بادام بو داده خوب است.

انار و گلپر؛ ترکیب قدیمی

در بسیاری از خانه‌های ایرانی، به‌خصوص در شمال و آذربایجان، انار دون‌شده را با کمی گلپر و نمک سرو می‌کنند. گلپر عطری خاص و کمی تلخ دارد که با ترشی و شیرینی انار جفت می‌شود. اگر تا حالا امتحان نکرده‌اید، کمی گلپر روی یک کاسه کوچک انار بپاشید و ببینید چطور طعمش عوض می‌شود. درباره گلپر و کاربردهایش، گلپر چیست را بخوانید.

یلدا در شهرهای مختلف

یلدا در هر گوشه ایران رنگ خودش را دارد. در بعضی شهرهای آذربایجان، خانواده‌ها برای عروس تازه هدیه یلدا می‌فرستند و در بسیاری از خانه‌ها، شب با قصه و شعر بزرگ‌ترها به صبح می‌رسد. غذاها هم از شهری به شهر دیگر فرق دارند؛ از کدو حلوایی و شلغم پخته تا آش‌های محلی. آنچه مشترک است، گرمای جمع خانواده در بلندترین شب سال است. برای آشنایی با آشپزی آذربایجان، ادویه در آشپزی آذربایجان را بخوانید و برای ایده هدیه، جعبه هدیه ادویه را ببینید.