ادویه در بارداری و شیردهی؛ زردچوبه، دارچین و زنجبیل

نویسنده: تحریریه قورقود. این مطلب بر پایه منابعی نوشته شده که پایین صفحه آمده‌اند و آموزشی است؛ جای مشاوره با پزشک را نمی‌گیرد. برای هر تصمیم درباره مصرف در دوران بارداری، شیردهی یا برای کودک، با پزشک خودتان مشورت کنید.

ادویه‌های رایج آشپزی مثل زردچوبه، دارچین، زنجبیل و سیر، وقتی به مقدار معمول در غذا استفاده شوند، در منابع رسمی سلامت برای دوران بارداری نگران‌کننده شمرده نمی‌شوند. هشدارها تقریباً همیشه به مکمل، کپسول، عصاره، اسانس و مصرف دارویی مربوط است. برای هر مصرفی فراتر از غذا، با پزشک یا ماما مشورت کنید.

وسط خواندن سؤالی پیش آمد؟از هوش مصنوعی قورقود بپرسید؛ همین‌جا جواب می‌دهد.

خلاصه این مقاله رو در سه خط بگوبرای این موضوع چه ادویه‌ای از قورقود بخرم؟یه سؤال دیگه درباره همین دارم

قاعده کلی: غذا یک چیز است، مکمل چیز دیگر

مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) درباره چند ادویه تقریباً یک جمله را تکرار می‌کند: در مقداری که معمولاً در غذا هست مشکلی دیده نشده، اما درباره مقدار بیشتر یا اطلاعات کافی نیست یا نشانه‌هایی از خطر وجود دارد. کمیته سم‌شناسی بریتانیا (COT) هم درباره زنجبیل همین تفکیک را کرده است.

دلیلش ساده است. یک کپسول عصاره می‌تواند چند برابر یک وعده غذا ماده مؤثر داشته باشد و هر روز هم خورده می‌شود. بیشتر این فراورده‌ها هم روی زنان باردار آزمایش نشده‌اند. پس «گیاهی است» به معنی «در بارداری بی‌خطر است» نیست.

این مقاله درباره هیچ ادویه‌ای مقدار درمانی پیشنهاد نمی‌کند. هر جا هم منبع معتبری پیدا نکرده‌ایم، همین را نوشته‌ایم.

نگاه سریع

ادویه	در حد غذا	مکمل، عصاره یا مصرف زیاد
زنجبیل	به گفته COT نگرانی سلامتی ندارد	اطلاعات ایمنی ناقص است؛ اول با داروساز، پزشک یا ماما مشورت کنید
زردچوبه	هشداری درباره مقدار غذایی ندیدیم	NCCIH: مکمل در بارداری ممکن است ایمن نباشد
دارچین	NCCIH: مطالعه‌ها ایمنی مقدار غذایی را نشان می‌دهند	مقدار بیشتر ایمن شمرده نمی‌شود؛ کاسیا کومارین زیادی دارد
شنبلیله	هشدار NCCIH درباره مقدار غذایی نیست	NCCIH: در بارداری ایمن نیست
سیر	مقدار غذایی محل نگرانی نیست	NCCIH: مقدار بیشتر از غذا ممکن است ایمن نباشد
سیاه‌دانه و گلپر	مصرف خوراکی سنتی	داده ایمنی کافی در بارداری وجود ندارد

زنجبیل در بارداری و تهوع صبحگاهی

زنجبیل تنها ادویه‌ای است که منابع رسمی درباره‌اش در بارداری حرف مثبتی هم دارند. سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) در فهرست کارهایی که ممکن است به تهوع بارداری کمک کند، خوردن غذا یا نوشیدنی حاوی زنجبیل را آورده و نوشته است «شواهدی هست» که زنجبیل تهوع و استفراغ را کم می‌کند. NCCIH هم می‌گوید پژوهش‌ها نشان می‌دهند زنجبیل ممکن است برای تهوع و استفراغ بارداری مفید باشد.

این شواهد چقدر محکم است؟ خلاصه‌ای که نشریه پزشکان خانواده آمریکا از یک مرور کاکرین روی 9 کارآزمایی منتشر کرده، قوت شواهد را متوسط و ناهمگون می‌داند. پس زنجبیل یک کمک احتمالی است، نه درمان قطعی.

درباره ایمنی، COT نتیجه گرفته است که مصرف زنجبیل به شیوه سنتی آشپزی و به‌عنوان بخشی از رژیم غذایی نگرانی سلامتی ندارد. اما درباره مکمل‌ها و شات‌های غلیظ زنجبیل گفته است کمبود داده‌های ایمنی اجازه نمی‌دهد خطر به‌طور کامل مشخص شود. در مطالعه‌های حیوانی با دوز بالا هم نشانه‌هایی از اثر نامطلوب در اوایل بارداری دیده شده است. به همین دلیل NHS توصیه می‌کند پیش از مصرف مکمل زنجبیل در بارداری با داروساز مشورت کنید.

در عمل، زنجبیل در غذا یا یک فنجان دمنوش ملایم در دسته مصرف غذایی است و کپسول و عصاره در دسته دوم. اگر داروی ضدانعقاد مصرف می‌کنید، حتی درباره مصرف زیاد خوراکی هم با پزشک صحبت کنید. اگر تهوع آن‌قدر شدید است که آب و غذا در معده نمی‌ماند، چاره‌اش ادویه نیست و باید به پزشک مراجعه کنید. جزئیات بیشتر در دانشنامه زنجبیل آمده است.

مصرف زردچوبه در بارداری

درباره زردچوبه‌ای که در پیازداغ و خورش می‌ریزید، در منابعی که بررسی کردیم هشداری برای بارداری نیست. COT می‌گوید مصرف زردچوبه به‌عنوان ادویه معمولاً در محدوده دریافت مجاز روزانه کورکومینوئیدها می‌ماند و نگرانی‌ها به مکمل‌ها برمی‌گردد.

درباره مکمل، NCCIH روشن حرف زده است: مصرف مکمل زردچوبه در بارداری «ممکن است ایمن نباشد». مکمل‌های کورکومین، به‌ویژه انواع جذب‌بالا، با مواردی از آسیب کبدی هم همراه بوده‌اند. پس کپسول زردچوبه، کورکومین و شات‌های غلیظ را در بارداری بدون نظر پزشک مصرف نکنید. زردچوبه را ادویه بدانید، نه دارو. توضیح بیشتر در دانشنامه زردچوبه هست.

دارچین در بارداری و ماجرای کومارین

به نوشته NCCIH، برخی مطالعه‌ها نشان می‌دهند دارچین در مقداری که معمولاً در غذا هست در بارداری ایمن است، اما مصرف مقدار بیشتر ایمن شمرده نمی‌شود. یک برش کیک دارچینی یا کمی دارچین در قیمه و شله‌زرد در دسته اول است. کپسول دارچین و دمنوش غلیظ هرروزه در دسته دوم.

نکته دوم به همه مربوط است، نه فقط زنان باردار. دارچین کاسیا کومارین زیادی دارد؛ ماده‌ای که مصرف زیاد و مداوم آن برای کبد افراد حساس مشکل‌ساز است. سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) حد مجاز روزانه کومارین را 0.1 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن تعیین کرده است. به حساب انستیتو ارزیابی خطر آلمان (BfR)، بزرگسال 60 کیلویی با حدود 2 گرم کاسیا در روز به این سقف می‌رسد؛ یعنی کمتر از یک قاشق چای‌خوری. مصرف گاه‌به‌گاه در آشپزی معمولاً بسیار کمتر از این است. جزئیات را در مقاله دارچین سیلان و کاسیا بخوانید.

شنبلیله، سیر، سیاه‌دانه و گلپر

شنبلیله

صریح‌ترین هشدار همین‌جاست. NCCIH می‌گوید شنبلیله در مقداری بیشتر از آنچه در غذا هست در بارداری ایمن نیست و مصرف آن با افزایش خطر نقص مادرزادی در حیوانات و انسان ارتباط داشته است. شنبلیله‌ای که در قورمه‌سبزی هست مصرف غذایی است. دمنوش غلیظ، پودر زیاد و کپسول شنبلیله حساب دیگری دارد و در بارداری نباید خودسرانه مصرف شود.

سیر

NCCIH می‌گوید سیر در مقداری بیشتر از غذا ممکن است در بارداری و شیردهی ایمن نباشد. پودر سیر در غذا مسئله‌ای نیست؛ قرص و عصاره سیر را با پزشک هماهنگ کنید.

سیاه‌دانه

یک ارزیابی سم‌شناسی مصرف دانه را به‌عنوان جزء غذا و در مقدارهای سنتی خوراکی بی‌خطر دانسته است. اما مکمل و روغن سیاه‌دانه در بارداری و شیردهی به اندازه کافی بررسی نشده و توصیه می‌شود مصرف نشود. سیاه‌دانه روی نان و پنیر یک چیز است و روغن و کپسول آن چیز دیگر.

گلپر

درباره گلپر باید صادق بود: مطالعه انسانی‌ای درباره ایمنی آن در بارداری پیدا نکردیم. پژوهش‌های موجود بیشتر حیوانی‌اند و در یکی از آن‌ها عصاره گلپر آنزیم‌های کبدی را بالا برده است. کمی گلپر روی باقالی یا انار مصرف غذایی سنتی است. از عرق، عصاره و اسانس آن در بارداری پرهیز کنید.

دمنوش‌ها و شیرین‌بیان

دمنوش هم نوعی مصرف غلیظ‌تر گیاه است. NHS به زنان باردار توصیه می‌کند بیش از 4 فنجان دمنوش گیاهی در روز ننوشند و از دمنوش‌های حاوی ریشه شیرین‌بیان پرهیز کنند، چون ریشه شیرین‌بیان ممکن است به رشد جنین آسیب بزند. درباره دمنوش مرتب آویشن هم ایمنی مصرف دارویی در بارداری ثابت نشده است؛ اگر عادت روزانه دارید، با پزشک یا ماما در میان بگذارید.

غذای تند و سوزش سر دل

سوزش سر دل در بارداری شایع است. به گفته NHS دلیلش تغییرات هورمونی، فشار جنین بر معده و شل شدن دریچه بین معده و مری است. NHS می‌گوید کم کردن غذاهای تند، چرب و سنگین و نوشیدنی‌های کافئین‌دار می‌تواند علائم را سبک‌تر کند. پس اگر فلفل قرمز یا فلفل سیاه زیاد اذیتتان می‌کند، مقدارش را کم کنید. این توصیه برای راحتی خود شماست؛ در منابعی که دیدیم، غذای تند برای جنین خطر شمرده نشده است.

ادویه در دوران شیردهی

NHS می‌گوید در دوران شیردهی به رژیم غذایی خاصی نیاز ندارید. درباره مکمل‌ها، پاسخ NCCIH برای زنجبیل، زردچوبه، دارچین و شنبلیله تقریباً یکسان است: درباره ایمنی مقدار بیشتر از غذا در شیردهی اطلاعات کمی وجود دارد.

بسیاری از مادران برای افزایش شیر سراغ شنبلیله می‌روند. NCCIH می‌گوید معلوم نیست شنبلیله شیر را زیاد کند و نتیجه مطالعه‌ها ضدونقیض است. پایگاه داده داروها و شیردهی (LactMed) هم داده‌های ایمنی آن را در مادران شیرده و نوزادان محدود می‌داند. LactMed یادآوری می‌کند که شنبلیله ممکن است با وارفارین تداخل داشته باشد، در مادران دیابتی با دوز بالا احتیاط لازم دارد و در افراد حساس به نخود، بادام‌زمینی و حبوبات دیگر ممکن است واکنش آلرژیک بدهد. اگر شیرتان کم است، بهتر است اول با ماما یا مشاور شیردهی صحبت کنید.

چه زمانی حتماً با پزشک یا ماما مشورت کنید؟

• پیش از مصرف هر مکمل، کپسول، عصاره، اسانس، عرق یا روغن گیاهی در بارداری و شیردهی.
• اگر داروی دائمی می‌خورید؛ به‌ویژه ضدانعقاد، داروی قند یا فشار خون.
• اگر بیماری کبد، کیسه صفرا یا دیابت بارداری دارید.
• اگر می‌خواهید ادویه یا دمنوشی را هر روز و به مقدار زیاد مصرف کنید.
• اگر تهوع و استفراغ شدید است یا سوزش سر دل با تغییر غذا بهتر نمی‌شود.

آنچه نمی‌دانیم

برای بیشتر ادویه‌ها مطالعه مستقیمی روی زنان باردار وجود ندارد. نبودن هشدار به معنی اثبات ایمنی نیست؛ فقط یعنی مصرف غذایی طولانی‌مدت آن‌ها مشکلی نشان نداده است. درباره باورهای طب سنتی، مثل اینکه ادویه «گرم» برای بارداری بد است، در منابع علمی‌ای که بررسی کردیم تأیید یا ردّی ندیدیم. این‌ها باور سنتی‌اند، نه یافته پژوهشی.

یادآوری: این مطلب اطلاعات عمومی است و جای توصیه پزشک، ماما یا داروساز را نمی‌گیرد. شرایط هر بارداری فرق دارد؛ تصمیم درباره مصرف هر ماده غذایی یا مکمل را با کادر درمان خودتان بگیرید.

منابع

1. Vomiting and morning sickness – NHS
2. Statement on the safety of ginger supplement use in pregnancy: lay summary – UK Committee on Toxicity (COT)
3. Ginger: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
4. Ginger for Nausea and Vomiting in Pregnancy (Cochrane for Clinicians) – American Family Physician, 2011
5. Turmeric: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
6. Statement on the potential risk to human health of turmeric and curcumin supplements: Lay summary – UK Committee on Toxicity
7. Cinnamon: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
8. EFSA (2008): Coumarin in flavourings and other food ingredients with flavouring properties
9. BfR: FAQ on coumarin in cinnamon and other foods
10. Fenugreek: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
11. Fenugreek – Drugs and Lactation Database (LactMed), NCBI Bookshelf
12. Garlic: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
13. Assessment of black cumin (Nigella sativa L.) as a food ingredient and putative therapeutic agent – Regulatory Toxicology and Pharmacology (2022)
14. Nigella sativa – Memorial Sloan Kettering Cancer Center, About Herbs
15. The therapeutics effects and toxic risk of Heracleum persicum Desf. extract on streptozotocin-induced diabetic rats – Toxicology Reports (PMC)
16. Community herbal monograph on Thymus vulgaris L. and Thymus zygis L., herba – European Medicines Agency (HMPC)
17. Foods to avoid in pregnancy – NHS
18. Indigestion and heartburn in pregnancy – NHS
19. Breastfeeding and diet – NHS

سؤالی درباره این مطلب دارید؟هر سؤالی دارید، همین‌جا بنویسید؛ جواب فوری می‌گیرید.

خلاصه این مقاله رو در سه خط بگوبرای این موضوع چه ادویه‌ای از قورقود بخرم؟یه سؤال دیگه درباره همین دارم