ادویه برای کودک از چه سنی؟ راهنمای ادویه در غذای کمکی
بهروزرسانی:
راهنماهای رسمی برای ادویه سن مشخصی نگفتهاند، اما درباره نمک، شکر، عسل، فلفل تند، دانه کامل و کنجد حرف روشن دارند. راهنمای ادویه در غذای کمکی کودک.
نویسنده: تحریریه قورقود. این مطلب بر پایه منابعی نوشته شده که پایین صفحه آمدهاند و آموزشی است؛ جای مشاوره با پزشک را نمیگیرد. برای هر تصمیم درباره مصرف در دوران بارداری، شیردهی یا برای کودک، با پزشک خودتان مشورت کنید.
غذای کمکی از حدود 6 ماهگی شروع میشود و در راهنماهای رسمیای که بررسی کردیم، برای شروع ادویه و سبزی معطر سن جداگانهای تعیین نشده است. چیزی که این راهنماها صریحاً منع میکنند نمک، شکر و عسل است. پس کمی ادویه ملایم در غذای خانگی کودک منع رسمی ندارد، اما فلفل تند، دانه کامل و مکملهای گیاهی حساب جدایی دارند.
راهنماهای رسمی درباره ادویه چه میگویند؟
سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) و مرکز کنترل بیماریهای آمریکا (CDC) شروع غذای کمکی را حدود 6 ماهگی میدانند. CDC اضافه میکند که پیش از 4 ماهگی توصیه نمیشود.
صفحههای تغذیه شیرخوار این سه نهاد را برای این مقاله خواندیم. هیچکدام ادویه را در فهرست خوراکیهای ممنوع نیاوردهاند و هیچکدام هم سن مشخصی برای شروع آن نگفتهاند. تمرکزشان بر چیزهای دیگری است: نمک، شکر، عسل، خطر خفگی و مواد حساسیتزا.
چند نشانه غیرمستقیم هم هست:
- آکادمی اطفال آمریکا (AAP) در سایت HealthyChildren توصیه میکند هنگام شروع غذای کمکی، طعمها، بافتها و رنگهای گوناگون به کودک معرفی شود.
- NHS میگوید غذای کمکی را با سبزیهای غیرشیرین شروع کنید تا کودک به طیفی از طعمها عادت کند.
- راهنمای غذای کمکی سازمان خدمات سلامت ایرلند (HSE) در یکی از دستورهای غذای کودک، کمی سبزی خشک (در حد یک سرانگشت) مثل آویشن یا ریحان به کار برده است.
- NHS در توصیه عمومیاش برای کم کردن نمک، پیشنهاد میکند طعم غذا را بهجای نمک با سبزیهای معطر و ادویه بدهید. این توصیه برای عموم است، نه مخصوص شیرخواران.
جمعبندی منصفانه: ادویه ملایم در غذای کودک منع رسمی ندارد، ولی عدد دقیقی هم برای سن و مقدار آن وجود ندارد. اگر کودکتان نارس به دنیا آمده، بیماری زمینهای یا اگزما و سابقه حساسیت دارد، برنامه غذای کمکی را با پزشک اطفال تنظیم کنید.
نمک؛ مهمترین چاشنیای که باید مراقبش بود
NHS میگوید به غذای شیرخوار و آب پخت آن نمک نزنید، چون کلیههای او هنوز کامل نشده و از پس نمک برنمیآید. سقف نمک روزانه به گفته NHS:
| سن | حداکثر نمک در روز |
|---|---|
| زیر 1 سال | کمتر از 1 گرم |
| 1 تا 3 سال | 2 گرم |
| 4 تا 6 سال | 3 گرم |
| 7 تا 10 سال | 5 گرم |
| 11 سال به بالا و بزرگسالان | 6 گرم (حدود یک قاشق چایخوری) |
این عددها سقف کل نمک روز است، با حساب نمکی که در نان، پنیر و غذاهای آماده هست؛ هدف نیست. NHS قرص عصاره گوشت و مرغ و سس گوشت آماده را هم جزو منابع نمک میشمارد و میگوید برای غذای شیرخوار به کار نروند؛ HSE سسهای بستهبندی را هم به این فهرست اضافه میکند. HSE یک راه عملی هم پیشنهاد میکند: وقتی غذای خانواده را میپزید، سهم کودک را پیش از نمک زدن جدا کنید.
چاشنیهای آماده و مخلوط هم ممکن است نمک داشته باشند. پیش از استفاده برای غذای کودک، فهرست ترکیبات روی بسته را بخوانید و اگر نمک دارد، برای شیرخوار کنار بگذارید.
شکر و عسل
- شکر: CDC میگوید کودکان زیر 24 ماه نباید قند افزوده بخورند. NHS هم میگوید به غذا و نوشیدنی شیرخوار شکر اضافه نکنید، چون باعث پوسیدگی دندان میشود. فرنی و شیربرنج کودک را میشود بدون شکر پخت.
- عسل: NHS و CDC هر دو میگویند تا پایان 12 ماهگی به کودک عسل ندهید. به گفته CDC عسل در این سن میتواند مسمومیتی خطرناک به نام بوتولیسم ایجاد کند.
کدام ادویهها و چطور؟
چون عدد رسمی وجود ندارد، این بخش بر احتیاط معمول تکیه دارد، نه بر دستور یک نهاد:
- از طعمهای ملایم و معطر شروع کنید، نه تند: کمی زردچوبه یا دارچین، نعناع خشک، آویشن، زیره یا گشنیز.
- مقدار را خیلی کم بگیرید؛ در حد نوک قاشق برای یک قابلمه کوچک. ذائقه کودک از بزرگسال حساستر است.
- ادویه را در غذا بپزید. روی غذای آماده نپاشید تا پودر خشک به گلو و بینی کودک نرود.
- هر بار یک طعم تازه اضافه کنید. CDC برای خوراکیهای جدید فاصله 3 تا 5 روز را پیشنهاد میکند تا اگر واکنشی پیش آمد، علتش معلوم باشد.
- اگر کودک نخورد، اصرار نکنید. بعداً دوباره و با مقدار کمتر امتحان کنید.
زردچوبه برای کودک
درباره زردچوبه در غذای کودک، در منابع رسمی نه منعی دیدیم و نه سن مشخصی. کمیته سمشناسی بریتانیا (COT) میگوید مصرف زردچوبه بهعنوان ادویه معمولاً در محدوده دریافت مجاز روزانه میماند و نگرانیها به مکملها برمیگردد. پس کمی زردچوبه در سوپ یا پلوی کودک مصرف غذایی است. کپسول زردچوبه، کورکومین و «شیر طلایی» غلیظ برای کودک مناسب نیست، مگر با نظر پزشک. هنوز هم ثابت نشده که زردچوبه برای هدف درمانی مشخصی مفید باشد؛ آن را برای رنگ و طعم به غذا بزنید. بیشتر در دانشنامه زردچوبه.
دارچین و کومارین
دارچین کاسیا کومارین زیادی دارد و کودک به دلیل وزن کم زودتر به سقف مجاز میرسد. به حساب انستیتو ارزیابی خطر آلمان (BfR)، کودک 15 کیلویی با حدود 0.5 گرم کاسیا در روز به حد مجاز روزانه میرسد؛ یعنی حدود یکششم قاشق چایخوری. پاشیدن گاهبهگاه دارچین روی شیربرنج مشکلی نیست. مصرف هرروزه و زیاد برای کودک توصیه نمیشود. جزئیات در مقاله دارچین سیلان و کاسیا آمده است.
فلفل تند
BfR در اطلاعیه سال 2023 نوشته است که کودکان به فراوردههای تند فلفل حساسیت ویژهای دارند و مسمومیتهای جدی در کودکان خردسال پس از خوردن فراوردههای فلفل گزارش شده است. عوارض زیادهروی، سوزش و تحریک مخاط، تهوع، استفراغ و بالا رفتن فشار خون است. توصیه BfR این است که سسهای تند دور از دسترس کودکان خردسال نگه داشته شوند.
برای آشپزخانه خانه یعنی: به غذای کودک خردسال فلفل قرمز نزنید، قوطی آن را دور از دسترس بگذارید و بعد از دست زدن به فلفل، دستتان را پیش از لمس صورت کودک بشویید. درباره فلفل سیاه توصیه رسمی جداگانهای برای کودکان پیدا نکردیم؛ منطقی است که آن هم کم و دیرتر اضافه شود. پاپریکا ملایمتر است، اما تندیاش فرق میکند؛ تفاوتها را در مقاله پاپریکا و فلفل قرمز بخوانید.
دانههای کامل و خطر خفگی
CDC «مغزها و دانههای کامل یا خردشده» را در فهرست خوراکیهایی آورده که خطر خفگی دارند. NHS میگوید مغزهای کامل برای کودکان زیر 5 سال باید کوبیده یا پودر شوند و دانهها هم کاملاً آسیابشده داده شوند.
- کنجد، سیاهدانه، زیره و تخم گشنیز را برای کودک خردسال به شکل آسیابشده یا پخته در غذا استفاده کنید، نه مشتی دانه خشک.
- چوب دارچین، دانه هل، میخک و برگبو را پیش از کشیدن غذای کودک بیرون بیاورید.
- تخم شربتی با رطوبت باد میکند. آن را هرگز خشک ندهید و به کودک خردسال اصلاً ندهید. برای کودکان بزرگتر فقط کاملاً خیسخورده، کم و با نظارت.
- CDC یادآوری میکند کودک هنگام خوردن باید نشسته و زیر نظر باشد.
کنجد؛ ماده حساسیتزا
کنجد از مواد حساسیتزای مهم غذایی است. NHS «دانهها، بهویژه کنجد» را در فهرست خوراکیهایی آورده که ممکن است واکنش آلرژیک بدهند. AAP هم کنجد را کنار تخممرغ، مغزها، لبنیات، گندم، سویا و ماهی جزو غذاهای بسیار حساسیتزا میشمارد.
نکته مهم این است که توصیه امروز، دیر دادن این غذاها نیست. NHS میگوید غذاهای حساسیتزا را میتوان از حدود 6 ماهگی، یکییکی و به مقدار کم شروع کرد تا هر واکنشی دیده شود. اگر کودک آنها را تحمل کرد، بهتر است در برنامه غذاییاش بمانند. برای کودک، کنجد را آسیابشده یا به شکل ارده بدهید، نه دانه کامل.
اگر کودک اگزما یا حساسیت غذایی تشخیصدادهشده دارد، یا در خانواده سابقه آلرژی، آسم یا اگزما هست، NHS و AAP میگویند پیش از شروع این غذاها با پزشک صحبت کنید. نشانههای واکنش شامل کهیر و بثورات، ورم لب و صورت، قرمزی و آبریزش چشم، خسخس، تهوع و استفراغ است. NHS میگوید بیشتر واکنشها خفیفاند، ولی واکنش شدید (آنافیلاکسی) وضعیت اورژانسی است و باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید. توضیح بیشتر در دانشنامه کنجد.
مکمل، اسانس و دمنوش دارویی برای کودک
ادویه در غذا با فراورده غلیظ فرق دارد. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) درباره شنبلیله میگوید اطلاعات کافی نیست که بگوییم مصرف آن در مقدار بیشتر از غذا برای کودکان ایمن است. فراوردههای دارویی آویشن برای کودکان خردسال توصیه نمیشود. اسانس و روغن غلیظ نعناع را هم نباید به کودک خوراند یا به صورت نوزاد و کودک خردسال مالید. برای دلدرد، سرفه یا بیاشتهایی کودک، بهجای عرقیات و دمنوش غلیظ با پزشک مشورت کنید.
یادآوری: این مطلب اطلاعات عمومی است و جای توصیه پزشک اطفال یا کارشناس تغذیه را نمیگیرد. درباره زمان شروع غذای کمکی، حساسیت غذایی و هر مصرفی فراتر از غذای معمول، با پزشک کودکتان مشورت کنید.
منابع
- Your baby's first solid foods – NHS
- Food and drinks to avoid (weaning) – NHS Best Start in Life
- Feeding your baby from around 6 months – NHS Best Start in Life
- Salt in your diet – NHS
- Food allergies in babies and young children – NHS
- When, What, and How to Introduce Solid Foods – CDC
- Foods and Drinks to Avoid or Limit – CDC
- Choking Hazards – CDC
- Complementary feeding – World Health Organization
- Tips for Introducing Solid Foods – HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics)
- When to Introduce Egg, Peanut Butter & Other Common Food Allergens to a Baby – HealthyChildren.org (AAP)
- Feeding your baby: introducing family meals – Health Service Executive (HSE), Ireland
- Trial by fire: extremely spicy food can be particularly harmful to children's health – BfR (2023)
- BfR: FAQ on coumarin in cinnamon and other foods
- Statement on the potential risk to human health of turmeric and curcumin supplements: Lay summary – UK Committee on Toxicity
- Turmeric: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
- Fenugreek: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
- Community herbal monograph on Thymus vulgaris L. and Thymus zygis L., herba – European Medicines Agency (HMPC)
- Peppermint Oil: Usefulness and Safety – NCCIH (NIH)
پرسشهای متداول
ادویه را از چه سنی میشود به غذای کودک اضافه کرد؟
راهنماهای NHS، CDC و WHO برای ادویه سن جداگانهای تعیین نکردهاند و آن را هم منع نکردهاند. غذای کمکی از حدود 6 ماهگی شروع میشود؛ ادویه ملایم را کمکم، به مقدار خیلی کم و پخته در غذا اضافه کنید.
زردچوبه برای کودک ضرر دارد؟
در حد ادویه غذا، منعی در منابع رسمی ندیدیم. مکمل و کپسول زردچوبه و کورکومین برای کودک مناسب نیست، مگر با نظر پزشک.
به غذای کودک زیر یک سال نمک بزنیم؟
نه. NHS میگوید شیرخوار زیر 1 سال باید کمتر از 1 گرم نمک در روز دریافت کند و نباید به غذا یا آب پخت غذایش نمک یا قرص عصاره گوشت و مرغ اضافه شود.
کودک از چه سنی میتواند غذای تند بخورد؟
سن رسمی مشخصی پیدا نکردیم. BfR میگوید کودکان به فراوردههای تند فلفل حساسیت ویژهای دارند و مسمومیت جدی در خردسالان گزارش شده است. به غذای کودک خردسال فلفل قرمز نزنید.
کنجد را از کی به کودک بدهیم؟
NHS میگوید غذاهای حساسیتزا از جمله کنجد را میتوان از حدود 6 ماهگی، یکییکی و به مقدار کم شروع کرد؛ آسیابشده یا به شکل ارده. با اگزما یا سابقه آلرژی، اول با پزشک مشورت کنید.
دارچین برای کودک چقدر مجاز است؟
به حساب BfR، کودک 15 کیلویی با حدود 0.5 گرم دارچین کاسیا در روز به سقف مجاز کومارین میرسد. مصرف گاهبهگاه مشکلی نیست؛ مصرف هرروزه و زیاد توصیه نمیشود.
این مطلب برای آشنایی عمومی است و جای توصیه پزشک یا متخصص تغذیه را نمیگیرد.
پک سفره مادربزرگ
پک شبنشینی و منقل
پک جهیزیه طلایی
پک پلوی مجلسی
پک جمعهشب پیتزا
پک سفره شمال
پک شربتخانه قدیمی
پک شیرینی عید
پک سفره سبز
پک آسیاب تازه
پک زمستان گرم
پک آش نذری
چاشنی قورمهسبزی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی خورشت قیمه قورقود ۷۰ گرمی
ادویه پلویی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی جوجهکباب قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی استیک قورقود ۷۰ گرمی
ادویه کوفته تبریزی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی مرغ قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی ماهی و میگو قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی پیتزا، لازانیا و ماکارونی قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی سالاد قورقود ۷۰ گرمی
چاشنی ماستوخیار قورقود ۷۰ گرمی
پودر پیاز ۱ کیلوگرم اعلا
پودر سیر ۱ کیلوگرم اعلا
نعناع خشک ۱ کیلوگرم ممتاز
پودر زردچوبه قورقود ۷۵ و ۸۰ گرمی
پودر فلفل قرمز قورقود ۷۰ گرمی
پودر فلفل پاپریکا قورقود ۷۰ گرمی
فلفل پاپریکا گرانول قورقود ۵۰ گرمی
پودر فلفل سیاه قورقود ۷۰ گرمی
پودر زنجبیل قورقود ۵۰ گرمی
پودر دارچین قورقود ۵۰ گرمی
پودر سیر قورقود ۸۰ گرمی
پودر پیاز قورقود ۷۰ گرمی
ادویه کاری قورقود ۷۰ گرمی
سماق قرمز قورقود ۶۰ گرمی
سماق قهوهای قورقود ۸۰ گرمی
گلپر قورقود ۵۰ گرمی
زیره پلویی قورقود ۵۰ گرمی
دانه فلفل سیاه آسیابدار قورقود ۴۰ گرمی
دانه فلفل سیاه و سفید آسیابدار قورقود ۴۰ گرمی
آویشن قورقود ۴۰ گرمی
نعناع خشک قورقود ۶۰ گرمی
تخم گشنیز قورقود ۴۰ گرمی
تخم شربتی قورقود ۱۰۰ گرمی
خاکشیر قورقود ۱۰۰ گرمی
کنجد قورقود ۸۰ گرمی
سیاهدانه قورقود ۸۰ گرمی
پودر کاکائو قورقود ۵۰ گرمی
پودر وانیل خرسی ۵۰۰ گرمی (اورجینال)
جوش شیرین قورقود ۱۲۰ گرمی
بکینگ پودر قورقود ۱۴۰ گرمی
نشاسته قورقود ۱۰۰ گرمی
پودر نارگیل قورقود ۵۰ گرمی
جوهر لیمو قورقود ۹۰ و ۱۰۰ گرمی
پودر لیمو قورقود ۶۰ گرمی
